22 augustus 2010, 11.00

ZINGEVING

HERHALING Kerkdienst van de Amstelgemeente in Amsterdam

Ds. Siebrand Wierda
http://www.kleurrijkamsterdam.nl


bestel informatie
reageren?



bijbeltekst:   Lucas 19:1-10



Liturgie
Samenzang: Heer die mij ziet zoals ik ben (Psalm 139: 1)
Stil gebed, votum en groet
Gebed
Schriftlezing
Samenzang: Evenals een moede hinde (Psalm 42: 1)
Gebed
Casting Crowns: Who am I
Kinderlied: Is je deur nog op slot (Opwekking kids 4)
Samenzang: Aan Uw voeten Heer (Opwekking 462)
Dankgebed
Zegen
Samenzang: Neem mijn leven, laat het, Heer (Gezang 473: 1 en 10)

Gebed
Here God, wij zijn net stil geworden, omdat wij letterlijk stil worden bij de gedachte aan U. Als het waar is dat U ons en miljarden andere mensen persoonlijk kent, dat U bij ons bent, dat U ons leidt en ons al heeft gehoord voordat wij de woorden daadwerkelijk hebben uitgesproken, worden we stil. We brengen allerlei andere gedachten die in de stilte bij ons opkwamen bij U. U weet wat we de afgelopen week hebben meegemaakt, wat ons bezighoudt en wat we nodig hebben. We lezen zo dadelijk uit de Bijbel een verhaal over een man die Jezus beter wilde leren kennen. Wilt U ons aandacht geven en nieuwe inzichten als wij die geschiedenis lezen en als we erbij stil staan? Wilt U ons ermee raken? Wij danken U voor die Bijbel waar sprekende verhalen in staan. We bidden dat niet alleen wij in deze kerkzaal iets moois mogen ervaren, maar ook iedereen die meekijkt en luistert via televisie of internet. Dat bidden we ook voor de kinderen hier in de Amstelkerk in de kinderkring en de kleinere kinderen in de crèche en hun leiders. We bidden dat we U allemaal wat beter mogen leren kennen vandaag. Dat vragen wij U in Jezus’ naam. Amen.

Schriftlezing: Lucas 19: 1-10
1 Jezus ging Jericho in en trok door de stad. 2 Er was daar een man die Zacheüs heette, een rijke hoofdtollenaar. 3 Hij wilde Jezus zien, om te weten te komen wat voor iemand het was, maar dat lukte hem niet vanwege de menigte, want hij was klein van stuk. 4 Daarom liep hij snel vooruit en klom in een vijgenboom om Jezus te kunnen zien wanneer hij voorbijkwam. 5 Toen Jezus daar langskwam, keek hij naar boven en zei: ‘Zacheüs, kom vlug naar beneden, want vandaag moet ik in jouw huis verblijven.’ 6 Zacheüs kwam meteen naar beneden en ontving Jezus vol vreugde bij zich thuis. 7 Allen die dit zagen, zeiden morrend tegen elkaar: ‘Hij is het huis van een zondig mens binnengegaan om onderdak te vinden voor de nacht.’ 8 Maar Zacheüs was gaan staan en zei tegen de Heer: ‘Kijk, Heer, de helft van mijn bezittingen geef ik aan de armen, en als ik iemand iets heb afgeperst vergoed ik het viervoudig.’ 9 Jezus zei tegen hem: ‘Vandaag is dit huis redding ten deel gevallen, want ook hij is een zoon van Abraham. 10 De Mensenzoon is gekomen om te zoeken en te redden wat verloren was.’

Preek
Dat vond ik een interessante uitspraak van burgemeester Job Cohen in de reportage aan het begin van deze kerkdienst. Ik heb hem even opgeschreven. ‘Je ziet dat mensen weer behoefte hebben aan zingeving en dat zij die zingeving op de een of andere manier weer uit het geloof willen halen.’

Dat herken ik wel. Ik ken jonge mensen die hebben geëxperimenteerd met van alles: blowen, drinken, seks en die op een bepaald moment mij vroegen: ‘Ik wil graag met u praten, want er moet toch meer zijn waarvoor ik leef?’
In de derde week van januari hield een groot Amsterdams advieskantoor een nieuwjaarsreceptie, waar men nota bene een aantal dominees had uitgenodigd. De bestuursvoorzitter vertelde: ‘Wat we nu beleven hebben we nog nooit eerder meegemaakt. Alle zekerheden zijn omgevallen. We zijn heel hard op zoek om weer vertrouwen in de situatie te krijgen.’

Behoefte aan zingeving.

Vanochtend heb jij een plekje hier in de Amstelkerk gevonden of is de Amstelkerk bij jou thuis gekomen doordat jij je televisie op Nederland 2 hebt afgestemd. Ik wil proberen je iets aan te reiken over zingeving – misschien helpt het je. Laten we daarvoor kijken naar het Bijbelgedeelte dat we hebben gelezen.

Het speelt in de eerste eeuw van onze jaartelling in Israël. De Zacheüs die daarin voorkomt, lijkt op de mensen waarover burgemeester Cohen het had. Vers 3: ‘Hij wilde Jezus zien, om te weten te komen wat voor iemand het was.’ Jezus had in die tijd grote bekendheid gekregen als wijze joodse Rabbi, die allerlei wonderen deed en verrassende dingen zei over het ‘Koninkrijk van God’. Ook Zacheüs had behoefte aan zingeving.

Wat doet Zacheüs? Wat doet Jezus en wat zegt hij? Wat kunnen wij daarmee voor onze zingevingvragen? Drie adviezen komen op uit dit Bijbelverhaal: (1) oriënteer je op Jezus; (2) ontvang Jezus in je huis; (3) laat jezelf en de stad door Hem veranderen.

Eerste advies: Oriënteer je op Jezus.

Eerlijk gezegd denk ik dat het allemaal vaak begint met de erkenning dat je het niet redt met andere zingevers. Waarom zoeken mensen, volgens Cohen, weer zingeving in het geloof? Waarom belden die jonge mensen mij op? Waarom hield dat advieskantoor een nieuwjaarsreceptie met dominees? Heeft dat niet te maken met het falen van andere zingevers: geld, carrière? Komen we daar juist in deze crisistijd niet achter? Het is misschien niet leuk om dat te erkennen, maar het is wel eerlijk.

Zo is ook Zacheüs’ situatie. Hij was rijk, zo vertelt het Bijbelgedeelte. Zacheüs had een goede baan als belastinginspecteur. Maar het levert hem blijkbaar niet voldoende op. Zacheüs wilde Jezus zien. Hij wilde zich op Hem oriënteren. Hij wilde te weten komen wat voor iemand Jezus was. Daarbij was hij blijkbaar zo ten einde raad, dat hij het ervoor over had zich als een schooljongen te gedragen door in een boom te klimmen, omdat hij vanwege zijn lengte anders Jezus niet kon zien.

Waarom zou je als nette jurist, initiatiefrijke ondernemer of hardwerkende verpleegkundige in een boom klimmen om je op Jezus te oriënteren? Waarom zou je in een kerk komen? Je hebt toch je trots? Je waardigheid? Je was altijd in staat om er zelf uit te komen. Je dopt je eigen boontjes, je maakt je eigen keuzen. Maar dat is nu het punt. Veel mensen ontdekken: zo kan het niet langer. Lusteloosheid, verveling, zelfs wanhoop overvalt hen. Zij vragen zich al die dingen af. Zijn ze in staat de diepere laag van mijn leven te ontplooien? Zo vaak is het eerlijke antwoord op die vraag ‘nee’ en moeten we constateren dat het ons niet lukt om daardoor tot onze bestemming te komen en ons leven als zinvol te ervaren.

Waarom zou je jezelf dan niet op Jezus oriënteren? De jongeren die mij belden, overwogen dat. Zo ook dat advieskantoor dat zijn nieuwjaarsreceptie min of meer religieus inrichtte. NRC Next viel er in een groot artikel bijna over van zijn stoel van verbazing. Maar waarom zou je het niet doen? Je op Jezus oriënteren?

Tweede advies: Ontvang Jezus in je huis.

Je hoort het goed. Ik zeg niet: geloof in God. Evenmin zeg ik: word religieus. Of: kom naar de kerk. Ik zeg: ontvang Jezus in je huis. Want dat is wat we zien gebeuren in dit Bijbelverhaal. Vers 5: Toen Jezus bij de boom van Zacheüs langskwam, keek hij naar boven en zei: ‘Zacheüs, kom vlug naar beneden, want vandaag moet ik in jouw huis verblijven.’ De reactie laat slechts kort op zich wachten. Zacheüs ‘kwam meteen naar beneden en ontving Jezus vol vreugde bij zich thuis.’

Alleen, dit is bizar. Dit is te gek voor woorden. De mensen die het zien, mopperen erover: ‘Jezus is het huis van een zondig mens binnengegaan.’ Een zeer veroordelende houding nam men aan. Daar had men goede redenen voor! Een tollenaar werkte als belastingontvanger in dienst van de Romeinse bezetter. Van de tollenaren was deze Zacheüs niet de eerste de beste. Hij was een hoofdtollenaar, dus een hoofdinspecteur van de Romeinse belastingdienst. Veel tollenaren namen het bovendien niet zo nauw met de regels. Nogal eens vroegen ze meer belasting dan ze hoefden af te dragen. Het Bijbelgedeelte is heel subtiel als het vertelt dat Zacheüs een ‘rijke hoofdtollenaar’ was! In rond Amsterdams: Zacheüs was een miezerig rijke collaborateur. Hij had zijn vermogen bij elkaar gejat. Hij was een grove graaier.

Bij die man komt Jezus op bezoek. Jezus was een grote Profeet, zo wisten de mensen al wel. Later en op andere plaatsen in de Bijbel wordt duidelijk dat Hij zelfs de Zoon van God is. Deze Jezus stapt dus zomaar naar binnen bij die Zacheüs! Ziet Jezus de leugens, het financiële bedrog, het landverraad in het leven van Zacheüs niet? Ziet Jezus niet wat iedereen ziet, namelijk dat Zacheüs niet deugt? Waarom wil Jezus dan toch bij hem verblijven? Bizar is het, te gek voor woorden.

Toch is juist dit het goede nieuws van de Bijbel. Het geldt ook voor ons: als Jezus het bedrog in onze levens ziet, gaat Hij niet weg. Veel andere mensen zouden daartoe geneigd zijn, maar Jezus wil juist binnenkomen en blijven. Waarom? Omdat Jezus iets met onze leugens en het bedrog in ons leven kan doen. Iets wat niemand anders kan doen. Deze Man van God komt dan ons leven binnen en zegt: ‘Geef Mij jouw leugens en jouw bedrog, omdat Ik wil dat jij nooit meer door God verlaten wordt.’

Dat heeft Jezus veel gekost. Toen Hij later aan het kruis van Golgotha hing, werd Hij namelijk door Zijn Vader verlaten en leed Hij helse pijn. Het is een ruil! Onze leugens en bedrog en eenzaamheid kwamen op Jezus’ schouders, waardoor wij voor altijd bij God mogen horen. Toen Jezus later terugging naar Zijn Vader in de hemel was dát wat Hij beloofde, toen Hij zei: ‘Ik ben met jullie, alle dagen, tot aan de voltooiing van deze wereld.’ Het goede nieuws van God ís te gek voor woorden. Het is een mysterie. Maar het is werkelijk goed nieuws.

Zie je hoe het werkt? Jezus vraagt aan Zacheüs: ‘Kom vlug naar beneden, want vandaag moet Ik in jouw huis verblijven.’ Dat is alles! Zacheüs wordt niet gevraagd eerst de puinhoop in zijn leven te erkennen. Jezus dringt er niet bij hem op aan alles op orde te maken, om het goed te maken met allen die hij heeft benadeeld. Of om op zijn knieën voor God te gaan of dagenlang te mediteren of het uit te roepen hoe erg het allemaal is. Jezus vraagt maar één ding: ‘Zacheüs, wil jij de deur van je huis voor Mij opendoen? Mag Ik bij je binnenkomen? Bij jou thuis? Vandaag?’ Jezus wil bij Zacheüs zijn. Hij wil tijd met hem doorbrengen. Ondanks alles wat er speelt in zijn leven. Onvoorwaardelijk. Vanaf vandaag. Zo werkt het goede nieuws van God. Jij en ik hoeven alleen maar ‘ja’ te zeggen op Jezus’ verzoek om binnen te komen. Daar hoeft geen dag meer over heen te gaan.

We zien ook wat het goede nieuws van God brengt. Kijk maar in vers 6. Zacheüs ontvangt Jezus in zijn huis en het brengt hem grote vreugde. Ik weet niet hoe jij tegen christenen aankijkt. Ik weet niet hoe jij je christen zijn beleeft. Maar één ding: als er geen vreugde is, dan is er werkelijk wat mis. Met vreugde doel ik op iets anders dan luchtig plezier of overal grappen over maken. Vreugde is een levenshouding. Een blijmoedige levenshouding. Een leven met verwachting. Zelfs in situaties van nood, in moeilijkheden, als je tegenslag hebt. Hoe dat komt? Doordat als Jezus je huis is binnengekomen, je een vaste basis in je leven hebt gekregen. Een basis waarin je weet: ik ben geaccepteerd. De God van deze wereld ziet naar mij om en heeft mij lief. Door Zijn Geest wil Hij tijd met mij doorbrengen. Hij wil me ondersteunen waar ik steun nodig heb, Hij wil mij leiding geven waar ik leiding nodig heb, Hij wil mij moed geven als ik het niet zie zitten. Door Jezus heb ik levenszin gevonden en vertrouwen. Rust en diepe vreugde.

Derde advies: Laat jezelf en de stad door Jezus veranderen.

Wat gebeurt er concreet als Jezus jouw leven binnenkomt? Dan word je op het spoor gezet van wat in de Bijbel heet: het Koninkrijk van God. Daarin gaat het om een levenshouding die vrede najaagt en gerechtigheid en vreugde. Als je Jezus in je huis ontvangt, dan ga je je gewoonten, je gedrag, je relaties tegen dit leven van het Koninkrijk van God aanleggen en ga je jezelf afvragen: bevorderen die dat Koninkrijk nou of beschadigen ze het juist? Zacheüs zag heel snel in dat de patronen in zijn leven dat Koninkrijk van God beschadigden. Zijn omgang met geld leidde tot onderdrukking en uitbuiting. Het zorgde voor schade bij anderen en ook voor schade bij hem van binnen. Maar door Jezus’ aanwezigheid in zijn leven veranderde hij. In zijn tijd was het normaal dat je 10% aan de armen gaf, maar Zacheüs besloot de helft van zijn bezittingen weg te geven. Verder was het in het Jodendom van die tijd gebruikelijk om als je iemand had benadeeld, diegene het geld terug te betalen plus 20% (Numeri 5:7). Maar Zacheüs besloot: ‘Als ik iemand iets heb afgeperst vergoed ik het viervoudig.’ Dus plus 300%. Zacheüs laat zich door Jezus veranderen van een grove graaier in een gulle gever.

Trek dit eens door naar jezelf, als je wilt? Als geld jouw ding is, vraag jezelf dan eens af: wat doet dat geld eigenlijk met je? Met je relaties? Met je geestelijke leven? Als je Jezus ontvangt in jouw huis, dan komt er Iemand bij jou binnen die het leven van Gods Koninkrijk koestert en uitbouwt. Langzaam maar zeker verander je dan tot een mens die vrede en gerechtigheid nastreeft in alles. Zeker weten dat jouw bestedingspatroon zich gaat wijzigen. Misschien wéét je ergens ook wel dat er iets niet in orde is daarmee en voel je jezelf op momenten schuldig als je hoort hoeveel kinderen honger hebben bijvoorbeeld, maar weet je niet hoe je bevrijd moet worden uit je eigen patroon. Laat je door Jezus veranderen en zo ook je omgang met geld.

Maar misschien is geld helemaal niet jouw ding. Voel je geheel vrij dit verhaal door te trekken naar jouw leven als daarin juist heel andere dingen centraal staan. Misschien is dat macht. Wellicht ben jij iemand die het liefst alle touwtjes strak in handen heeft. Een control-freak. Als Jezus in jouw leven komt, verander je in iemand die ontspannen is en de touwtjes juist uit handen durft te geven. Jezus geeft je namelijk vertrouwen. Ook ‘vertrouwen in de situatie’, waar de bestuursvoorzitter van dat advieskantoor naar zocht.

Zal ik je nog wat zeggen? Jezus verandert niet alleen levens van mensen. Hij verandert zelfs een stad. Kortgeleden las ik ‘De canon van Amsterdam’. Op pagina 69 staat een foto van deze prachtige Amstelkerk, gebouwd rond 1670. Maar op de volgende pagina dit citaat over die tijd, 17e eeuw: ‘Amsterdam was een stad waarin het gereformeerde geloof heerste, maar het grootkapitaal regeerde.’ Als je iets wilt proeven van die sfeer, ga dan naar ‘Zomertrilogie’ in de Stadsschouwburg: een komedie van Toneelgroep Amsterdam over mensen in de 18e eeuw die in hun zucht naar geld en weelde voorbijgaan aan ware liefde en vriendschap. Toen ik dat las in ‘De canon van Amsterdam’, werd ik herinnerd aan dat structurele probleem dat deze stad heeft. Toen: De Gouden Eeuw met overvloed, maar ook met afschuwelijke slavenhandel waar Amsterdam veel geld aan heeft verdiend. Een zwarte bladzijde! Vandaag: Een prachtige plek om te wonen en te werken, place to be. Maar tegelijkertijd een stad met veel te weinig sociale cohesie, met veel te veel mensen die buiten de boot vallen, met mensen die gevangen zitten in hun eigen consumptiepatroon ten koste van velen die te weinig hebben.

Pak dan dit verhaal over Zacheüs er weer bij. Daarin staat een belofte voor Amsterdam! Waar speelt het verhaal? In Jericho. Net als Amsterdam is dat een stad met een geschiedenis. Het was een oase, maar met een zwarte bladzijde. Door een bepaalde oorzaak had deze stad niet eens mogen bestaan! (Vgl. Jozua 6:26, 1 Koningen 16:34.) Dan komt Jezus echter en kijk wat Hij doet. In het hoofdstuk dat voorafgaat aan wat wij lazen, geneest Hij iemand vlakbij Jericho van zijn blindheid. Hier bevrijdt Hij Zacheüs van zijn schijnheilige en geldzuchtige leven. Dit is Jezus ten voeten uit! Hij brengt heelheid in alle opzichten van het leven! Hij maakt mensen vrij van de dingen waarin ze hun zingeving zochten. In plaats daarvan biedt Hij zichzelf aan. Hij verandert mensen en hun omgeving verandert met hen mee. Als dat voor Jericho gold, met zo’n donkere bladzijde in de geschiedenis, waarom dan niet ook voor Amsterdam? In de openingsreportage daagde burgemeester Cohen de kerken uit relevant te zijn en zich in te zetten voor de Amsterdamse samenleving. Dit verhaal uit de Bijbel maakt duidelijk: als je Jezus in je huis ontvangt, dan verander je. Dan ben jij en zijn de christelijke gemeenten tekenen van hoop en dus zeer relevant: voor Amsterdam, voor dit land, voor heel deze wereld.

Wie je ook bent, welke achtergrond of geschiedenis je ook hebt, dit is ook voor jou weggelegd. Dit is het goede nieuws van de Bijbel! Behoefte aan zingeving? Oriënteer je op Jezus. Ontvang hem in je huis. Laat jezelf en de stad door hem veranderen.

Gebed
Heer Jezus, U klopt aan de deur van ons huis en ook aan de deur van ons hart. U staat stil bij de boom waar wij in zijn geklommen. Daar staat U. We zien U, Heer Jezus, de Zoon van God. We zien Uw liefdevolle ogen, Uw vriendelijk gelaat, Uw zegenende handen. Heer, dank U wel dat U ons niet eerst vraagt alle rommel in ons leven op te ruimen. Dat wilt U Zelf doen. Wat een fantastisch aanbod. God, dank U wel voor Uw onvoorwaardelijke liefde. Wij bidden: wees met de kracht van Uw Geest bij ons om te reageren op Uw uitnodiging om vandaag in ons huis te komen. Wees bij ons om de deuren in ons leven voor U te openen en U de ruimte te geven met ons mee te gaan. Heer, verander ons en zegen ons. Niet om wie wij zijn, maar om wat U hebt gedaan. Amen.

Dankgebed
Heer onze God, dank U wel voor deze samenkomst. Voor gebeden, liederen en muziek. Voor Uw woord, voor Uw goede nieuws. Alle eer aan U!

Goede God, wees bij allen die verdriet hebben, die vastgelopen zijn, die op zoek zijn. Breng hen in contact met mensen die hoop geven. Wij bidden voor allen die publieke verantwoordelijkheden dragen. Speciaal denken wij daarbij aan burgemeester Cohen, aan de regering en aan koningin Beatrix. Vervult U hen met wijsheid en dienstbaarheid.

Wij danken U voor de stad waar wij mogen wonen. Voor een rijke geschiedenis, voor prachtige mensen uit alle etniciteiten. Voor het werk dat U in deze stad aan het doen bent. Wij bidden U om heelheid, om sociale cohesie, om vrede, gerechtigheid en vreugde. Om de voltooiing van Uw Koninkrijk, waar Jezus over sprak en wat Hij metterdaad bracht. Wilt U ons als gemeente en iedereen in deze stad in dat werk van U betrekken?

Dank U wel, Heer Jezus, dat U gekomen bent om te zoeken en te redden wat verloren was en om in plaats daarvan diepe vreugde te geven.

Verhoor ons gebed, aanvaard onze dank en eer.

Amen.

Reageer op deze uitzending

terug

omhoog